X
تبلیغات
آزمایشگاه گیاهشناسی (آناتومی) - روزنه

 سلولهاي روزنه ( Stoma )

در بسياري از گياهان خشكي وجود كوتيكول بر روي اپيدرم ، آنها را نسبت به آب و گازها غير قابل نفوذ كرده است كه ارتباط آنها تنها از طريق روزنه ها صورت مي گيرد.
گیاهان در اندام های هوایی خود یعنی برگ ها و ساقه منافذی را جهت عبور جریان هوا دارند. این منافذ در برگ ها (و ساقه های جوان) به صورت روزنه و در  ساقه با ساختار دیگری به نام عدسک شناخته میشوند. این منافذ محل هایی هستند که در واقع باعث خروج بخار آب و ورود CO2 می شوند. دیواره سلول های گیاهی از سلولز، سایر پلی ساکارید ها و پروتئین ساخته شده است که همانند حصیری عمل می کند. با برخورد نور به سلول ها آب از سطح آنها بخار می شود و به فضای میان سلول ها می رود که در بالا یا پایین این فضاها (بیشتر پایین) روزنه ها قرار دارند و محل تبادل این گازها خواهند بود. 

هر روزنه از دو سلول نگهبان روزنه (Guard cell ) تشكيل شده است كه معمولا توسط سلول هاي همراه ( Annex) احاطه شده اند. این سلولها از سلولهاي اپيدرمي منشاء گرفته و از آنها كوچكتر است . داراي سيتوپلاسم فراوان ، هسته درشت ، واجد نشاسته و كلروفيل فراوان ، لوبيايي شكل و داراي يك روزنه يا منفذ ( Ostiole ) ميباشد. در واقع سلولهاي روزنه از نظر فيزيولوژي بسيار فعال ميباشند . زير روزنه فضاي خالي وجود دارد كه توسط بافت پارانشيمي احاطه ميگردد كه به آن اتاق زير روزنه ( Substomatal chamber ) ميگويند . در شرايط محيطي مرطوب سلولهاي روزنه در اثر جذب رطوبت متورم شده ( تورژسانس ) و منفذ آن باز ميشود . در شرايط محيطي خشك سلولهاي روزنه آب خود را از دست داده و پلاسموليز ميشود كه نهايتاً منجر به بسته شدن منفذ ميگردد. دليل باز و بسته شدن معكوس سلولهاي روزنه عدم يكنواختي ضخامت ديواره سلولي ميباشد . ضخامت در ديواره هاي داخلي سلولهاي روزنه بيشتر از ديواره هاي خارجي آن ميباشد . در برخي از گونه هاي گياهي روزنه نسبت به سطح اپيدرم بيرون زدگي دارد مانند سرخس آنميا و برخي ديگر در بشره فرو رفته ميباشند همانند گونه صبرزرد و در اغلب گونه ها هم سطح با اپيدرم گياه ميباشد


- سلولهاي همراه ( Annex )

سلولهاي همراه از سلولهاي اپيدرمي كوچكترند و سلولهاي روزنه را احاطه ميكنند . برحسب نوع استقرار آنها در اطراف سلولهاي محافظ چند تقسيم بندي ارائه ميگردد که مرسومترین آنها عبارتند از: 
 
  پاراستيك (Paracytic)

 دياستيك (Diacytic)

 آنمـوستيك (Anomocytic)

  ۱- اگر سلولهاي همراه در امتداد محور طولي سلولهاي محافظ قرار بگيرند نوع روزنه ، پاراستيكParacytic ميباشد كه در گونه هاي روناس ، ماگنوليا ، پيچك ، برگ بيدي ، گل حساس ، تيره پروانه آسا ( لوبيا ، اقاقيا ) و . . . مشاهده ميشود .

۲-  اگر سلولهاي همراه عمود بر محور طولي سلولهاي محافظ قرار بگيرند نوع روزنه ، دياستيك (Diacytic) ميباشد كه در گونه هاي ميخك ، تيره آكانتاسه ، قرنفل و . . . مشاهده ميشود.

۳-  اگر سلولهاي همراه اطراف سلولهاي محافظ يك شكل و يكسان بوده كه ميتوان گفت فاقد سلول همـراه هستند ، نوع روزنه ، آنمـوستيك (Anomocytic) ميباشد كه در گونه هاي آلاله ، شمعداني ، پنيرك ، گل ميمون ، خشخاش ، كدو ، ختمي ، گز و . . . مشاهده ميشود.

  

+ نوشته شده توسط علی بیجندی در یکشنبه 2 فروردین1388 و ساعت 6:37 |


Powered By
BLOGFA.COM