X
تبلیغات
آزمایشگاه گیاهشناسی (آناتومی) - تورژسانس و پلاسمولیز سلولی

در آزمایش "مشاهده سلول گیاهی" بین دیواره سلولی و دیواره سیتوپلاسمی فاصله و فضایی وجود ندارد و لذا تفکیک بین این دو عملا غیر ممکن به نظر میرسد. دلیل این موضوع پدیده اسمز و نهایتا فشار آب درون سلولی (پتانسیل فشاری آب) است که باعث نزدیک شدن و چسبیدن پلاسمالما به دیواره سلولی میشود.

پدیده  اسمز زمانى اتفاق می افتد كه يك غشاى نيمه تراوا مثل يك غشاى سلولى وجود دارد

زمانى كه  يك  سلول در يك  محيط پر از آب قرار بگيرد مولكول هاى اب از بين غشاى سلولى از ناحيه اى كه غلظت ماده ى حل شده كم است (بيرون سلول) به ناحيه اى كه غلظت ماده بيشتر است (درون سلول) عبور مى كنند اين فرايند اسمز ناميده مى شود. غشاى سلول نفوذ پذيرى انتخابى دارد بنابراين فقط به مواد ضرورى اجازه ورود به سلول داده مى شود و مواد ظاهرا غیر ضرروری از سلول خارج مى شود زمانى كه غشا از دو سمت داخل و بيرون با آب خالص محصور باشد مو لكول هاى آب در هر سمت به يك ميزان عبور مى كنند و شبكه اصلى گردش آب در بين غشاها وجود ندارد اما اگر در يك طرف ماده ى حل شونده وجود داشته باشد و در طرف ديگر اب خالص وجود داشته باشد  غشا به همان ميزان مورد برخورد مولكول ها از دو طرف قرار مى گيرد اما بعضى از مولكول هايى كه به غشا برخورد مى كنند مولكول هاى حل شونده خواهند بود كه قادر به عبور از غشا نيستند بنابراين مولكول هاى اب از بين غشا از يك طرف به آرامى عبور مى كنند اين باعث گردش آب به سمت مواد حل شونده خواهد شد و با فرض سالم بودن غشا اين شبكه گردشى آرام تر شده و سرانجام متوقف خواهد شد و فشار در دو طرف مواد حل شونده متناسب می شود به طوری كه حركت در هر دو سمت برابر است (تعادل حركتى). اين مسئله مى تواند ناشى از برابر بودن پتانسيل آب دردو طرف غشا باشد يا ناشى از عوامل ممانعت کننده ای مثل پتانسيل فشار يا فشار اسمزى باشد.

سلول هاى گياهى يك ديواره سلولى قوى دارند هنگامى كه جذب آب از طريق فرآيند اسمز انجام مى شود آنها شروع به متورم شدن مى كنند اما ديواره سلولى از تركيدن آنها جلوگيرى مى كند. تورژسانس به معني متورم شدن و سفت شدن است. وقتی فشار داخل سلول آنقدر زياد مى شود كه هيچ آبى نمى تواند وارد سلول شود اين فشار مايعى يا هيدروستاتيك عكس اسمز عمل میكند.تورژسانس براى گياهان خيلى مهم است چون كه بخش هاى سبز گياه را در برابر نور خورشيد  مقاوم مى سازد.

  هنگامى كه سلول  گياهى در محلول هاى غليظ قندی قرار مى گيرند از طريق فرايند اسمز آب از دست مى دهند و چروكيده مي شوند اين دقيقا مخالف تورژسانس است  اگر شما سلولهاى گياهى را در محلول هاى غليظ  قرار دهيد و آنها را زير ميكروسكوپ ببينيد مشاهده خواهيد كرد كه جسم سلولها كوچك شده و از ديواره ى سلولى فاصله مى گيرند كه گفته مى شود آنها پلاسموليزه هستند  پلاسموليز فقط در شرايط استثنايى رخ مي دهد. در آزمايشگاه به وسيله قرار دادن سلول ها در محلول غليظ  نمك يا شكر تحريك مى شود كه باعث خارج شدن آب مي شود. اغلب از گياهان كوچك يا سلول هاى اپيدرمى پياز استفاده مي شود، در اين گياهان شيره گياهى رنگى شده و در نتيجه قابل رويت مى باشد. 

 

به عبارت دیگر سلول‌های گیاهی که توسط یک دیواره سلولی سخت احاطه شده‌اند تنها می‌توانند تا جایی آب جذب کنند که پتانسیل آب خارج و داخل برابر شود. سلول‌های گیاه یونها- قندها- اسیدهای آلی و اسیدهای آمینه و مواد دیگر را در غلظت نسبتا بالایی در واکوئل ‌هایشان ذخیره می‌کنند. مواد حل ‌شونده باعث جریان آب می‌شوند در این روش سلول‌های گیاهی می‌توانند یک  فشار درونی مثبت و بزرگی به نام فشار اسمزی ایجاد کنند که روی حفظ استحکام و سختی بافت‌های گیاهی اثر قطعی دارد. هر سلول روی سلول‌های مجاورش یک فشار ایجاد می‌کند این فشار‌ها کشش بافت بزرگ را زیاد می‌کنند گیاهانی که آب از دست می‌دهند پژمرده خواهند شد چون فشار اسمزی کاهش می‌یابد و استحکام بافتها نمی‌تواند حفظ شود اگر سلول‌ها هنوز زنده باشند می‌توانند با فشار اسمزی دوباره ثابت شوند که یک پدیده‌ی متداول در زندگی هر روزه است. پژمرده شدن گیاهان با آب دادن از بین می‌رود.

  

  

+ نوشته شده توسط علی بیجندی در سه شنبه 4 فروردین1388 و ساعت 8:47 |


Powered By
BLOGFA.COM